Angelo Emo

De na fameja nobiłe venesiana, fiol de Giovanni Emo procuratór, che’l gavea łotà in te ła goera de Candia, el jera stà in Inghiltera par conto de ła Republica Veneta.

Fin da bocia el jera portà par łe questión łigà al mar, ła matemàdega, ła astronomia, ła jeografia e el studiava łe storie de i grandi eroi veneti.

In te ła só fantaxìa el pensava senpre a chei tenpi glorioxi par ła so Patria dispresando el tenpo presente.

Inte’l 1752 el xe stà guardia marina, inte’l 1752 capitàn de nave, dal 1762 a el 1767 el gà comandà na flota che ła gà łotà on mucio contro i pirati inte l’Adriatico e Mediteraneo che i dava problemi a i comèrsi veneti.

Se conta che, na volta, da xóvane capitàn de nave, finiò in alto mar, in mexo na borasca, el gaveva perdésto na parte de i so òmani e el gavea roto el timón. El resto de i marineri i pensava che ła nave ła sarìa ndà de sicuro bàso. Sensa timór Emo no’l se gà desperà, el gà ciapà on toco de łegno e, postà in parte de ła nave, el jera sta bon portarla in porto, co ła amirasión de tuti.

Inte ła spedisión on mucio inportante del 1769, doprando nove maniere pa far goera, el gà bonbardà i porti de Tunisi, Sfax, Biserta, Susa e La Goletta. Ła só òpara granda ło gavea portà a deventàr Capitan General da Mar de ła Serenìsima.

Co ła nomina a Procuratór de San Marco el jera rivà a interesarse de raquante òpare: àrxene so ła Brenta, canałi novi, łaguna, el véro de Muran… Dopo èsar stà in Germania inte’l 1774 el jera pasà al Consejo de łe Finanse e dopo del Comercio inte’l 1776.

Inte’l 1780 el pàsa inte’l Consejo de i Diexe e dopo Inquisitór a l’Arsenal.

Pa łe so inprese par tuta ła Europa el xe stà considerà da tuti cofà on dei pì grandi comandanti de goere sol mar.

Ghe jera stà dichiarà goera al Bey de Tunisi, Ali Hamuda, che’l ndava vanti senpre a tormentàr i mercanti veneti par mar sensa tegner bon el acordo fato co ła Republica Veneta. Partiò da Venesia el 21 de Jugno del 1784 co na flota de nave, el jera rivà vérghene 24 dopo raquante che se gaveva xontà in Dalmasia e a Corfù.

Rivà a La Goletta ła flota ła se gavea spartìo in dó bande, nave pì grande da na parte e quełe pì picinine da st’altra, in maniera da defèndarse da ła parte de tera indove che łi spetava cavałieri e fanti. Portà el asedio a ła sità, el Capitan General Angelo Emo el órdena el bonbardamento al momento justo da łe so nave.

Pasà l’inverno, l’ano drio visto che no i jera boni de bondardàr Tunisi, el se inventa na arte che pareva forse on fià stranba ma che ła sarìa stà on mucio intivà. El 14 de otobre del 1785, xontà co dei travi vinti bóti in maniera de far na xàtara e mésoghe de sora on canón da 40, łigade łe xàtare fra de łore in maniera da far na strica de fogo łonga.

Sta inbarcasion, che ła podeva navegàr anca so aque bàse, ła gaveva de sora mariner proteti da na riga dopia de muci de sabia; co sto sistema, che ło gà fato pasàr a ła storia, el gà obligà el Pascià a arèndarse.

L’ano drio el pascià, che no’l xera ncora stufo, el se gheva méso a ricatàr el Governo veneto co pretexe sensa senso;  Angelo Emo el torna a l’ataco stavolta a Sfax e el vinse anca łà, senpre co ła sołita arte, metendo in canpo łe so zàtare a tre a tre.

Ste zàtare fate on fià mejo co i canoni de sora łe jera stà portà darente ła fortésa e squaxi łe xe riusìe a desfarla.

No ła jera ncora finìa ła storia parché el Pascià, al sicuro inte ła so capital, el ndava vanti co łe so nave pirata contro i veneti. Vién bonbardà ałora da Emo Biserta, enporio de gran, del łegno e del curàme. El Capitan el vołeva dal Senato Veneto 10.000 fanti da mar pa sbarcar a Tunisi e farla finìa, desfando pa senpre el gnaro de i pirati. A ogni modo no se gà podésto far come che Emo vołeva, ma almanco el gà obligà el Bey a dimandar manco schei pa i dàsi de łe nave venete che ndava rento e vegneva fora; el gà desfà anca tute łe nave de i pirati.

El re de Francia Luigi XVI, pochi mexi prima de pèrdar tuto pa colpa de ła rivołusión francexe, el ghe gaveva fato i só conplimenti inte on scrito mandà el 27 de april del 1789 e łeto in Senato.

El primo de Marso del 1792 de novo in volta par Tunisi el se xe małà e, fermà a Malta, el xe morto el 3 de marso in mexo ai so òmani, rispetà e stimà da tuti. In te l’Arsenal se pol catàr dèso on monumento dedicà a łu fato dal Canova.